تبلیغات
دبستان پسرانه هیئت امنایی شهید بهشتی شهرستان بانه - اعتیاد
شنبه 14 دی 1387

اعتیاد

   نوشته شده توسط: کاوه سمیعی    

بسمه تعالی

مقدمه

عفریت اعتیاد که می خندد ، ضجه مصیبت بلند می شود ، مصیبتی که در روزهای اول نه کسی متوجه آن می شود

و نه کسی از آن پیشگیری می کند ،

روزهای اول طعم آن شیرین است و آرام بخش ، آنقدر شیرین که مقاومت در برابر آن راحت نیست .

            تا چند دهه قبل عوامل و پدیده هایی مانند جنگ، تروریسم، سلطه گری و یا شیوع بیماری ها از پدیده های شوم جامعه بشری بوده و از این طریق بر اثر جبر انسانی و قهر طبیعت  جان صدها و هزاران انسان گرفته می شد و زیان ها و خسارت های فراوانی بر جا می گذاشت، ولی شیوع مصرف مواد مخدر در بین جوانان و فعال ترین نیروی کار و سازنده جامعه بسیار شوم تر و مخرب تر از دیگر عوامل ظاهر شده و نسبت به دیگر معضلات اجتماعی و سیاسی با شدت بیشتری در جهت تخریب زندگی مادی و معنوی انسان ها عمل می کند ،  به گونه ای  که اغلب مبتلایان این بیماری بدون هیچ امیدی دچار مرگ تدریجی و توام با رنج و محنت فراوان می شوند.

          این پدیده زشت نه تنها فرد را اسیر و برده خود می کند بلکه آسیب های دیگری نظیر فقر، بیکاری، فساد، قتل، طلاق، سرقت، ایدز و دهها معضل و بزه دیگر را به دست و پای فرد معتاد غل و زنجیر می کند، برخی دیگر از نظر پردازان اعتیاد را شوم ترین پدیده قرن می دانند که عزت، زندگی، اقتصاد و فرهنگ جوامع و خانواده ها را تهدید کرده و متاسفانه در اغلب موارد بیشترین طعمه های این دیو مصیبت و تباهی جوانان معصومی هستند که در زیر بار مشکلات و سختی ها در اثر ناآگاهی خود ، بی توجهی مسئولان و سیاست هدفمند دشمنان و سودجویان به غلط راه رهایی را غوطه ورخوردن در نعشگی های لذت بخش ابتدایی و دردهای توانفرسای پایانی و و در آخر خط مرگ در گوشه و کنار پارک ها و بیقوله ها می دانند.

       در جهان امروز با توجه به پیچیده و ماشینی شدن زندگی بشر و دوری بیشتر بشر امروز با معنویت و مذهب انواع و اقسام آسیب ها و بزه های اجتماعی روح و روان و جسم انسان را نشانه رفته و به نوعی یک جوان در دنیای امروز باید با معضلات و آسیب ها و مشکلات زیادی دست و پنجه نرم کند ،  از میان تمام این خطرات و آسیب ها اعتیاد بعنوان دروازه ورود به تمام بزه ها و آسیب ها در فضای امروز جامعه با توجه افزایش نرخ بیکاری و فقر، نبود اعتماد به نفس کافی در بین جوانان، وجود اختلافات خانوادگی و عدم آگاهی جوانان از مهارت های اجتماعی و در دسترس بودن مواد مخدر به  یک تهدید جدید  و جدی علیه اقتصاد، توسعه  و بالندگی جامعه و سلامت افراد و خانواده ها تبدیل شده است

        بنابر این فراگیری پدیده اعتیاد در جامعه ایران که هر روزه با کاهش سن مبتلایان به این بیماری همراه است و به نوعی جوانان یا  نیرومحرکه و موتور اصلی جامعه را مورد هدف قرار داده ، کنکاش و بررسی علل شیوع مصرف مواد مخدر و ارایه راهکار های پیشگیری کننده از سوی دستگاهها و نهاد های مسئول در یافت کننده بودجه های مربوطه را ضروری کرده است.

 بارورترین و خلاق ترین بخش شخصیت در غیر رسمی ترین و آزاد ترین اوقات تکوین می یابد .

اوقات فراغت

        اوقات فراغت را غالباً به معنای بی کاری ، ساعات بدون برنامه و اوقات غیر رسمی و ... تلقی می نمایند . اولیا و مربیان برای  جلوگیری از بیهوده تلف کردن این اوقات ، برنامه ها و اشتغالات و سرگرمیهای مختلف برای پر کردن اقات فراغت دانش آموزان تعیین می نمایند .

        انجمن بین المللی جامعه شناسان اوقات فراغت را این گونه تعریف نموده اند : فراغت عبارت است از مجموعه ای از اشتغالات که فرد به میل خود ، برای رهایی از استراحت یا تفریح به منظور توسعه آگاهیها و فراگیری غیر انتفاعی و مشارکت اجتماعی داوطلبانه ، بعد از رهایی از الزامات شغلی ، تحصیلی ، خانوادگی ، مذهبی و اجتماعی بدان می پردازند[1] .

       با توجه به تعریف فوق اوقات فراغت بیکاری یا بیکارگی نیست بلکه نوعی فعالیت را شامل می شود که حتی ممکن است مهمترین و دشوارترین فعالیتها باشد که نقطه قوت آن پرداختن داوطلبانه و خارج از الزام و جبر به انجام کاری می باشد که باعث آرامش ورضایت درونی فرد می گردد . بسیاری از جامعه شناسان و اقتصاددانان همچون دومازیه  ، اندرسون و اوژه بر این باورند که تحول جوامع انسانی به سوی تمدن فراغت در حرکت است به همین جهت توجه به چگونگی بهره گیری از اوقات فراغت روز به روز اهمیت بیشتری برخوردار می گردد .

      امروزه پرداختن به اوقات  فراغت از مهمترین و جدی ترین مشکلات خانواده و مدارس به شمار می آید که توجه به این مهم گره گشای بسیاری از تنگناهای تربیتی و راهبردی برای برنامه ریزان در جهت تعالی دانش آموزان می باشد . در صورتی که برای اوقات فراغت کودکان و نوجوانان برنامه ریزی ننماییم ، قطعاً آنان برای پر کردن اوقات فراغت خود اقدام خواهند نمود که در آن صورت ممکن است بد آموزیها و مشکلات تربیتی حاصل گردد .

     روانشناسان معتقدند که تامین نیازهای درونی فرد به شادی ، نشاط و سرور او خواهد انجامید و این امر به شکوفایی و خلاقیت فرد منجر خواهد گردید . حقیقتاً گذراندن مطلوب اوقات فراغت نیازهای عاطفی ، جسمانی ، عقلانی و اجتماعی فرد را که ابعاد شخصیت او را تشکیل می دهد برآورده می کند .

     در کل کارکردهایی که با گذراندن اوقات فراغت محقق می شود عبارتند از خلاقیت ، توسعه مهارتهای شناختی ، تقویت مهارتهای حسی ـ حرکتی ، اصلاح رفتار و تعالی شخصیت ، بهداشت روانی و رفتارهای اجتماعی .

 سیگار دروازه اعتیاد

       در جامعه ما مصرف سیگار شیوع بسیار زیادی در میان قشرهای مختلف اجتماع پیدا کرده است . بطوری که میانگین مصرف سیگار برای پسران 5/14 سال و برای دختران 3/14 سال می باشد . ( ضیایی 1380 ) به گمان برخی مصرف سیگار را فقط کاری بالاتر از مصرف چای می دانند ، در حالی که مصرف زیاد سیگار نوعی اعتیاد است .

       در محیط مدارس راهنمایی و دبیرستان  نوجوانان و جوانانی از خانواده های مختلف حضور دارند . حتی برخی از دانش آموزان از محیط و خانواده های اعتیاد خیز به مدرسه می آیند و در محیط مدرسه به راحتی به اشاعه مصرف سیگار و مواد مخدر می پردازند. در زمان اولین آثار بلوغ ارتباط نوجوان با همسالان خود افزایش می یابد  و با موقعیتهای اجتماعی بیش تری روبه ور می گردد . بطوری که از والدین و سایر بزرگسالان جدا می شوند برای پذیرش او توسط همسالان با فشار زیادی از سوی همسالان مواجه می شوند  . میل به استقلال و بزرک محسوب شدن در او بسیار می گردد   .

       به واسطه جمعیت زیاد دانش آموزان مسئولان مدارس معمولاً نمی توانند آن ها در کلاس ، زمین ورزش و محیط های دیگر تحت نظارت افراد شایسته ، سازمان بخشیده ، بر آن ها تسلط کافی داشته باشند . از سوی دیگر نوجوانان و جوانانی که به طور مداوم در فعالیتهای درسی شکست می خورند و پیوسته مورد ملامت و سرزنش مسئولان آموزشگاه ها و اولیای خویش قرار می گیرند ، لاجرم می کوشند به نحوی این شکست را جبران کنند و راهی برای رهایی فکری خود بیابند و از این طریق به مصرف سیگار روی می آورند ( شیخاوندی 1373 )

       جوانان به واسطه ذهنیت مثبتی که نسبت به سیگار و مواد مخدر دارند بیشتر در معرض آن قرار می گیرند ، تصوراتی مثل اینکه مواد مخدر باعث " کیف و لذت است ، رسیدن به خلسه و آرامش ، رفتن به عالم هپروت و راحتی از فکر و خیال و ... " باعث آمادگی جوان برای مصرف سیگار و سایر مواد مخدر می شود . چه بسا استعمال دخانیات بوسیله همکاران فرهنگی باعث کاهش حساسیت سایر مردم نسبت به مصرف سیگار می شود ، زیرا افراد فرهنگی با دانش آموزان سر و کار دارند ، دارای تحصیلات بالا هستند و چون اقدام به مصرف سیگار نمایند ، به طور مسلم افراد عامی نیز تحت تاثیر منفی آنها قرار می گیرند .

 علل گرایش جوانان به مود مخدر

       مصرف مواد مخدر سابقه طولانی دارد اقوام مختلف به صورتهای گوناگون از آن استفاده می کنند . تاثیر این مواد بر روح و جسم در اغلب موارد به لحاظ دارویی و درمانی است لیکن در دنیای امروز اکثر افراد فقط تغییرات روانی را در این مواد جست و جو می کنند این مواد به اشکال و ترکیبات مختلف ( تریاک ، شیره ، هروئین ،   ) یافت می شوند . مصرف روز افزون و بی رویه مواد مخدر به عنوان یکی از بزرگترین مشکلات قرن حاضر تلقی می شود . زیانهای ناشی از آن در زمینه های اقتصادی و اجتماعی بسیار سنگین است . بطوری که سوداگران مرگ از نا آگاهی و مشکلات گوناگون جوانان برای گسترش و رونق بازارهای خود استفاده می کنند و در مقابل کشور های جهان با اجرای برنامه های برای پیشگیری از اعتیاد و درمان آن اقدام می نمایند .

       اعتیاد از كجا شروع می شود : حتماً توجه داشته باشید كه اگر فرزندتان در اثر فشار روحی ناگهانی اعتقادات مذهبی توام با توهم پیداكرد یا بسیار پر خورند  ، مراقب او باشید . چون این امر از علایم سوق به طرف اعتیاد می باشد. از جمله عوامل مستعد كننده و سوق دهنده به سوی وابستگی به مواد مخدر رسم و رسومات اشتباه محلی می باشد . چنانچه در بسیاری از جوامع استفاده از مواد مخدر یك عادت مرسوم در خانواده شد و در جمع دوستانه یكی از ملزومات و تفریحات استفاده از مواد مخدر به حساب می آید .

       وجود پیامهای متناقض در باره  مصرف مواد مخدر باعث ایجاد شبه می شوند چرا که برخی از این داروها ، ابزار پزشکی معجزه آسا و اسرار آمیزی دارند که می توانند دردها را به بهترین وجه درمان کنند . داروهای دیگری هم هستند که به وسیله ی شمار زیادی از بزرگسالان برای سرگرمی و تفنن مورد استفاده قرار می گیرند . نوجوانان درباره ی این نگرش که مواد مخدر غیر قانونی ، غیر اخلاقی و سمی اند حساسیت دارند ، به همین جهت جوان با  باری از مشکلات متعدد نظیر : بحران هویتی ، بیداری غرایز جنسی ، تعیین تصوری از خویشتن ، ملحق شدن به گروه همسالان و جست و جوی برای ایفای نقش  رضایت بخش در جامعه روبه روست .

      نوجوانان به دلیل روحیه ریسک پذیری در مقابل هر پدیده جدیدی عکس العمل نشان می دهند ، خانواده ها آگاهی لازم را در اطلاع رسانی به فرزندان خود در زمیــنه آسیبهای اجتماعی ندارند و در مدارس نیز به دلیل عــــدم بر نامه ریزی مناسب در آموزش دانش آموزان ، شناسایی نکردن دانش آموزان در معرض خطر ، فقدان حمایت معلمان از این دانش آموزان ، کم توجهی مسوولان مدرسه به مصرف مواد مخدرو سیگار توسط دانش آموزان  ،  می تواند به عنوان عامل موثر در کاهش سن اعتیاد در بین دانش آموزان باشد . در مدارس به موفقیت دانش آموزان توجه جدی نمی شود ولی اگر دانش آموزخطای کوچکی انجام دهد اولیای مدرسه در جهت سرکوب او گام بر میدارند ، غافل از اینکه دانش آموز سرخورده می شود و برای فرار از این فشار با تشویق افراد سودجو به سیگار، مواد مخدر و بسیاری از مسایل دیگر رو می آورد و هر روزه شاهد گرایش نوجوانان بسیاری به مواد مخدر هستیم .

مراحل رو آوری به مصرف مواد مخدر در افراد شامل سه مرحله است :

1 ـ آشنایی و شروع : در این مرحله با فرد یا آشنای معتادی بر خورد می کند و با تشویق وی با ماده مخدر آشنا می شود . آزادی بیش از حد نوجوانان و عدم مراقبت و هدایت آنان در ساعات بیکاری و فراغت ، مهیا نبودن وسایل تفریحات سالم و ورزش و ضعف در آموزش و پرورش صحیح ، عدم نظارت در رشد و تکوین شخصیت نوجوانان و جوانان ، آشنا نبودن افراد به مضرات مواد مخدر ، کمبود محبت ، دردهای عصبی ، ناراحتی های جسمی و ناکامی ها از علل مهم اعتیاد می باشد .

2 ـ دودلی و تردید : فرد با خود در جنگ و ستیز است . حالت نشئه و رفتن در عالم خیال و فرار از واقعیات باعث رو آوردن به ماده مخدر می شود از طرفی نمی خواهد در دام اعتیاد گرفتار شود .

3 ـ اعتیاد : فرد در دام مواد اعتیاد آور گرفتار می شود . مواد اعتیاد آور را به سه دسته بزرگ تقسیم کرده اند .

الف : ترکیبات تریاک که شامل تریاک ، هروئین ، مرفین ، سوخته و شیره می شود .

ب : مواد توهم زا یعنی کوکائین ، ال . اس . دی ، حشیش و ماری جوانا

ج : خواب آور ها و مواد ضد اضطراب که شامل باربیتورات و الکل می شود .

همه ی مواد اعتیاد آور باعث وابستگی جسمی و روانی می شوند . جوانی که به اعتیاد مبتلا می شود معمــولاً خلق و خوی وی تغییر می کند ، تغییرات در رفتار ظاهری و خصوصیات اخلاقی جوانان می تواند توجه اولیا را جلب کند و احتمال آلوده شدن جوان خود را بدهند تغییرات زیر علائم هشدار دهنده اند باید نظر اولیا و مربیان را به خطر ابتلا به اعتیاد جلب کنند .

1 ـ تغییر ساعات خواب و بیداری ، دیرتر بخوابد و دیرتر بیدار می شود . 2 ـ تمایل به گوشه گیری 3 ـ هم نشینی با افراد جدید و مشکوک 4 ـ تغییرات ناگهانی در خلق و خوی ، به صورتی که از حالت افسردگی و عصبانیت ، ناگهان به فردی شوخ و سرحال تبدیل شود.  5 ـ قفـــل کردن در اتاق خود ، در مواقعی که در خانه نیست 6 ـ کاســـته شدن از وزن و تغییر رنگ چهــره ، خصوصاً لب 6 ـ بی اعتنایی به سر و وضع و نظافت خود 8 ـ چرت زدن 9 ـ پر حرفی و اظهار مطالب بی مورد 10 ـ فرار از کارهای بدنی .

چرا نوجوانان و جوانان به مصرف مواد مخدر روی می آورند ؟

1 ـ مواد مخدر به سهولت در دسترس نوجوانان و جوانان قرار دارد .

2 ـ دوستان نقش مهمی در گرایش نوجوانان به مصرف مواد مخدر ایفا می کنند در صورتی که نزدیکترین دوست آن فرد مواد مخدر مصرف کنند ، خود آن فرد نیز به مصرف چنین موادی روی خواهد آورد .

3 ـ فرزندان والدینی که رابطه محبت آمیز نداشته و نسبت به فرزندان خود بی توجه بوده اند یا از سوی دیگر ، رفتاری اقتدار آمیز و خصمانه داشته اند ، خطر گرایش به مواد مخدر بسیار بیش تر است .

4 ـ کوشش برای گریز از تنش ها و فشارهای زندگی و از کسالت و بی حوصلگی است

5 ـ بی اعتنایی و بی توجهی والدین آنها ، عدم پذیرش از جانب دوستان ، انزوای عاطفی ، احساس حقارت و نیاز نوجوان برای استتار این احساس از طریق خونسردی ظاهری به عنوان عوامل عمده در گرایش به مواد مخدر انگشت گذاشتند .

6 ـ بیگانگی یا طرد شدگی : بسیاری از نوجوانان با نومیدی به آینده می نگرند . این گونه جوانان در واکنش به تبعیض اقتصادی و اجتماعی و شرایط زندگی دشوار و گاه در واکنش به بیماری های جسمانی و در هم ریختگی محیط اجتماعی و خانوادگی خودشان ، هر گونه کوشش برای یافتن معنا و احساس هویت را به طور کلی کنار می گذارند و دنیای فراموشی و بی خبری مواد مخدر یا به گفته نوجوانی معتاد به " مرگ موقتی و زندگی بی درد !" پناه می برند .

 شیوه های دادن اطلاعات در مورد مضرات مصرف مواد مخدر

    در بر نامه های درسی مدارس مطالب آموزشی مناسبی برای پیشگیری از استعمال دخانیات و مصرف مواد مخدر و دیگر آسیبهای اجتماعی وجود ندارد ، در محیط مدرسه نیز عده ای از دانش آموزان محبوبیت کاذبی در بین همسالان خود دارند و اگر این افراد اعتیاد نیز داشته باشند در گرایش دیگر دانش آموزان به مصرف مواد مخدر بسیار موثر هستند

    از درس دادن و بزرگ جلوه نشان دادن موضوع خوداری شود ابتدا بایستی با دقت تمام ، شنوای حرفهای نوجوان و جوان باشیم چرا که آنها برای خود عقایدی دارند و اگر فضای خوبی برای گفتگو حاکم  باشد حرف ها و نظرات و رفتارمان جوان مخاطب را به خوبی تحت تاثیر قرار می دهد و از امر و نهی آمرانه خوداری نماییم چرا که واکنش منفی از خود نشان می دهد . لذا در برنامه های آموزشی بایستی موارد ذیل مد نظر باشد .   

ü      اطلاعات ارائه شده باید از نظر علمی معتبر و قابل قبول باشد و نباید حس کنجکاوی نوجوان را در مصرف مواد برانگیزد .

ü      محتوای برنامه آموزشی نباید نحوه ی به دست آوردن مصرف مواد را آموزش دهد .

ü    اطلاعات ارائه شده باید یک پیام را منتقل کند که مصرف مواد مخدر برای همه مضر است و هیچ کس و هیچ گروهی از آسیب آن مصون نیست .

ü    هنگامی نوجوانان و جوانان مخاطب اند ، باید از پیامهایی استفاده شود که به مضرات مواد مخدر در " حال حاضر" و "آینده نزدیک " می پردازد نه عوارض دراز مدت آن

ü      مطالب آموزشی و نحوه ی ارائه آنها باید با علایق و نیازهای گروه های هدف منطبق باشد .

ü      پیامهای آموزشی باید با شناخت فرهنگ و باور  گروه های مختلف هدف برنامه ریزی شوند .  

      انسان ازلحظه تولد تا مرگ به دیگران وابسته است ، و برای زنده ماندن از لحاظ جسمی ، روانی واجتماعی به پرستاری ومراقبت نیازدارد. زیرابه تنهائی نمی تواند مشکلات خود را به دوش کشد و ازطرف دیگرازلحاظ اجتماعی بدون کمک دیگران  قادربه برآوردن نیازهای معنوی خودنیست وبه تنهائی نمی تواند به آرزوهای خود برسد; چون صفت مشخصه انسان اجتماعی بودن وزندگی به صورت گروهی است، امادرجهان صنعتی امروزمشکلات اجتماعی بیش ازحد گسترش یافته است  زیرا رشد جوامع صنعتی باعث تراکم جمیعت و درنتیجه پیدایش مسائل پیچیده تر اجتماعی شد واختلاف طبقاتی مردم راافزوده است.

تغییرات سر یع اجتماعی نقش عمده ای داشته و موجب از هم پاشیدگی روابط متقابل اجتماعی وانسانی گردیده است. بنابراین خانواده به عنوان یکی از نهادهای اجتماعی در عصرحاضر,به تنهائی نمی تواندبه حل مشکلات اجتماعی افراد خانواده نائل آید درنتیجه به یک نظام وسیستمی که قادرباشدتاخدمات اجتماعی وسیعی رادراختیار نوجوانان و جوانان  گذارد احساس نیاز می شودودرهمین راستااست که مراکز,موسسات وسازمان های خصوصی ودولتی پدیدآمدندوتا با ارائه خدماتی به پر کردن  اوقات فراغت نوجوانان و جوانان  مبادرت ورزیده اند. 

به اعتقاد بسیاری از کارشناسان عوامل دیگری از جمله نظام آموزشی ، محیط مدرسه، ویژگیهای فردی و جسمی ، عدم اطلاع رسانی کافی ، عدم امکانات رفاهی و بر نامه ریزی مناسب برای اوقات فراغت ، مشکلات اقتصادی ، بیـــکاری ، جوان بودن جمعیت کشور ،  می تواند در گرایش نوجوانان و جوانان به اعتیاد و حتی استعمال دخانیات موثر باشند .

پیشنهاداتی در جهت کاهش یا ریشه کن کردن معضل اعتیاد و اوقات فراغت .

وابستگی به مواد مخدر یك بیماری جسمی و روحی و اجتماعی است . كه در حقیقت ریشه در اعمال وجود هر فرد است . وقتی كودكی متولد می شود در محیط زندگی خود شخصیت و ساختاری روحی پیدا می كند . یكی از فاكتور های مهم در كم كردم خطر ابتلا به ناهنجاری های روحی نظیر سوء مصرف مواد رفتار والدین است به این معنی كه باید هر روز وقتی را برای گوش كردن به حرف های فرزندان اختصاص دهیم و از او بخواهیم و به او اجازه دهیم تا از مشكلاتی كه در خانه و اجتماع با آن روبرو می شود صحبت كند و در عین تحمل شنیدن سخنانش را هر چند نا مطلوب باشد داشته باشیم و بتوانیم با آرامش و بدون عصبانیت در كنار او به حل مشكلاتش بپردازیم . گاهی جوانان كه اطلاع درستی از مواد مخدر ندارند از روی كنجكاوی به استفاده از این مواد می شوند و گاهی در اثر فشار گروه همسالان خود برای كسب احساس بزرگی به سوی استفاده از آنها می روند . راه های زیاد و بی خطری برای داشتن احساس خوب وجود دارد .

ـ  اوقات فراغت یك سرمایه اجتماعی است كه تلاش و همت جمعی نهادهای ( آموزش و پرورش ، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ، سازمان تربیت بدنی  ، سازمان تبلیغات اسلامی ، جمعیت هلال احمر ، بسیج دانش آموزی  و سازمان بهزیستی ) را می طلبد که همه توان خود را برای بهره‌مندی از فرصت‌های پیش رو در این زمینه به ویژه برای جوانان و نوجوانان به كار گیرند. باید به نسل جوان اعتماد كرد و آنان را در فعالیت‌های اجتماعی مشاركت داد.

ـ آموزش خانواده ها، ترمیم وضعیت خانواده های نابسامان.

ـ آموزش دانش آموزان ، معلمان ، و اولیای مدرسه می تواند از کاهش سن اعتیاد جلوگیری کند که در این میان نقش آموزش و پرورش به عنوان متولی امر تعلیم و تربیت نسل آینده بسیار مهم است .

ـ توسعه فضاهای ورزشی، تفریحی و ورزش محلات را جهت پر کردن اوقات فراغت جوانان تقویت و راه اندازی کنیم .

ـ اشتغال زایی را در كاهش گرایش جوانان به اعتیاد مهم بحساب آوریم .

ـ پایبندی خانواده ها به مسایل دینی و فرهنگی، تغییر نگرش جامعه نسبت به اعتیاد و معتاد

ـ ایجاد و توسعه مراكز فرهنگی، هنری و اجتماعی

ـ به منظور ارتقاء آگاهی دانش آموزان در برنامه های پیشگیرانه دوره های آموزشی " مهارت های  زندگی"  در محورهایی چون آموزش مهارت های زندگی، تقویت اعتماد به نفس، آموزش مهارت های ارتباطی و مهارت حل مساله، تقویت مهارت ابراز وجود و تفکر خلاق، آموزش مقابله با فشار و استرس و همچنین آموزش تفکر نقادانه به نوجوانان و جوانان جهت تجزیه و تحلیل مشکلات متمرکز کنند ، تا بیاموزند  که چگونه از خود مراقبت کنند  و از قرار گرفتن در معرض رفتارهای پرخطری همچون دخانیات و اعتیاد پرهیز کنند.

ـ فعالیتهای پیشگیرانه با استفاده از رسانه ها مثل تلویزیون ، رادیو ، مجلات ، روزنامه هاغ و پوستر

ـ در آموزش مهارتهای ، آموزش باید آزاد باشد یعنی اول دوست داشته شود بعد آموخته شود .

ـ به تفریحات بدنی از طریق افزایش انواع بازیها برای آزاد سازی انرژیهای سرکوب شده ، فشارها و تنش ها اهتمام و توجه شود .

ـ فعالیتها و برنامه های اوقات فراغت باید از جنبه های مختلف متفاوت باشد : سودمند ، ذوقی ، شغلی ، ابتکاری ، مهارتی و تفریحی

ـ در برنامه ها اوقات فراغت حس کنجکاوی ، حیرت ، شکوه و پرسش گری دانش آموزان تحریک شود .

ـ دانش آموزان در اوقات فراغت باید محصول کارایی ، خلاقیت و اثر گذاری خود را احساس کنند .

ـ حرمت نفس ، شکوفایی ، زیبا دوستی و حقیقت یابی و خیر خواهی از جمله عناصر سازنده برنامه اوقات فراغت می باشد این مفاهیم باید در خلال فعالیتها به صورت غیر مستقیم ، غیر کلامی و عملی نمایان گردد .

ـ فعالیتها و برنامه های متنوعی وجود داشته باشد تا در خلال آن دانش آموز بتوانند به صورت انتخابی ، آزاد ، خود انگیخته و به میل خود به آنها مشغول گردند .

منابع

1 ـ شیخاوندی ، داور ، جامعه شناسی انحرافات ، نشر مرندیز گناباد ، 1371

2 ـ طارمیان ، فرهاد ، سوء مصرف مواد مخدر در نوجوانان ، انتشارات تربیت ، 1378

3 ـ خولی ، امین انور : فلسفه اوقات فراغت ، ترجمه قاسم کریمی ، ماهنامه تربیت ، تابستان 73

4 ـ مجلات پیوند

5 ـ اطلاعات اینترنتی